Krótka odpowiedź brzmi: w typowej sytuacji tak – za ziemiankę płaci się podatek od nieruchomości, ponieważ jest ona traktowana jak budynek w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Szczegóły zależą jednak od konstrukcji ziemianki oraz od tego, jak gmina interpretuje przepisy.
Poniżej omawiam to w oparciu o konkretne przepisy i praktykę organów.
1. Co jest opodatkowane podatkiem od nieruchomości?
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych („u.p.o.l.”) podatkiem od nieruchomości objęte są trzy kategorie przedmiotów:
grunty,
budynki lub ich części,
budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W praktyce ziemianka nie jest opodatkowana jako „grunt” ani jako „budowla” – kluczowe jest więc, czy zostanie uznana za budynek.
2. Jak przepisy definiują „budynek”?
2.1. Definicja w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych
Art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. odsyła do Prawa budowlanego i stanowi, że budynek to obiekt budowlany, który:
jest trwale związany z gruntem,
jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych,
posiada fundamenty i dach.
2.2. Definicja w Prawie budowlanym
Prawo budowlane (art. 3 pkt 1 i 2) wyjaśnia, że:
obiekt budowlany to budynek, budowla lub obiekt małej architektury, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych,
budynek to obiekt budowlany:
trwale związany z gruntem,
wydzielony z przestrzeni przegrodami budowlanymi,
mający fundamenty i dach.
Jeżeli dany obiekt spełnia powyższe warunki – w podatku od nieruchomości traktuje się go jak budynek.
3. Ziemianka a definicja budynku
Typowa ziemianka (piwniczka ogrodowa na warzywa, wina itp.) ma konstrukcję:
komora zagłębiona w gruncie,
ściany z betonu, bloczków, cegły lub innych materiałów budowlanych,
sklepienie / strop przykryty warstwą ziemi – co w sensie technicznym jest dachem,
wejście zabezpieczone drzwiami, często z niewielkim przedsionkiem.
Taka ziemianka:
jest wzniesiona w wyniku robót budowlanych,
jest trwale związana z gruntem (nie da się jej „przenieść” bez zniszczenia),
ma ściany i strop, więc jest wydzielona z przestrzeni przegrodami budowlanymi,
ma fundament lub inną trwałą podstawę.
W doktrynie i praktyce organów podatkowych podkreśla się, że obiekt spełniający te cechy należy zakwalifikować jako budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., co wprost wskazano m.in. w odpowiedzi eksperckiej LEX dotyczącej wiaty i ziemianki.
W efekcie ziemianka ogrodowa najczęściej będzie traktowana jako budynek gospodarczy, a więc podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
4. Jak oblicza się podatek od ziemianki?
4.1. Podstawa opodatkowania – powierzchnia użytkowa
W przypadku budynków podstawą opodatkowania jest powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.).
Ustawa definiuje ją jako powierzchnię mierzoną po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach (w tym piwnicach), z pewnymi wyłączeniami (np. klatki schodowe, szyby dźwigowe).
4.2. Wysokość pomieszczenia ma znaczenie
Art. 4 ust. 2 u.p.o.l. wprowadza ważną zasadę:
część pomieszczeń o wysokości poniżej 1,40 m – nie wlicza się do powierzchni użytkowej,
powierzchnię o wysokości od 1,40 m do 2,20 m zalicza się w 50%,
powyżej 2,20 m – wlicza się w 100%.
W przypadku ziemianki, której wnętrze ma np. 1,90 m wysokości, do podstawy opodatkowania trafi połowa jej rzeczywistej powierzchni. Jeśli wysokość przekracza 2,20 m – całość.
4.3. Stawka podatku
Stawkę za 1 m² powierzchni budynku ustala rada gminy w uchwale, w granicach maksymalnych określonych co roku przez Ministra Finansów (art. 5 u.p.o.l.). W praktyce ziemianka jest zazwyczaj klasyfikowana jako „budynek pozostały” lub „budynek gospodarczy”, a więc obowiązuje ją stawka dla tej kategorii, nie dla budynków mieszkalnych.
5. Czy zwolnienie z pozwolenia na budowę zwalnia z podatku?
Częsty mit brzmi: „Skoro nie trzeba pozwolenia na budowę ziemianki, to nie ma podatku”. To błędne założenie.
Prawo budowlane (art. 29 ust. 1) zwalnia z pozwolenia na budowę m.in. wolno stojące budynki gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35 m², a niektóre obiekty także ze zgłoszenia.
To jednak dotyczy procedury budowlanej, a nie opodatkowania. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie uzależnia obowiązku podatkowego od tego, czy obiekt wymagał pozwolenia na budowę, czy został wzniesiony na zgłoszenie.
Jeżeli ziemianka spełnia definicję budynku – będzie opodatkowana, niezależnie od uproszczonej procedury budowlanej.
6. Kiedy ziemianka może nie podlegać podatkowi?
Są sytuacje, w których ziemianka nie zostanie uznana za budynek – i wtedy nie powstaje podatek od nieruchomości od tej konkretnej budowli (grunt nadal może być opodatkowany).
Może się tak zdarzyć, gdy:
Brak cech budynku
– np. prowizoryczne zagłębienie w ziemi z częściowo umocnionymi ścianami i bez trwałego zadaszenia nie spełnia wymogów: brak pełnych przegród, brak „dachu” w znaczeniu budowlanym, brak fundamentu.Ziemianka jest typowo rolnicza, a grunt nie jest zajęty na działalność gospodarczą
Użytki rolne i lasy są co do zasady zwolnione z podatku od nieruchomości, o ile nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 u.p.o.l.).
Jednak nawet na gruncie rolnym sam budynek (np. ziemianka, stodoła) co do zasady podlega podatkowi – zwolnienie dotyczy samego gruntu, nie budynków.Obiekt ma ekstremalnie małą wysokość
Jeśli wewnętrzna wysokość ziemianki nigdzie nie przekracza 1,40 m, jej powierzchnia użytkowa w rozumieniu ustawy wyniesie 0 m² – w praktyce nie ma podstawy opodatkowania budynku (choć jest to rzadki przypadek użytkowy).
Każdorazowo jest to jednak kwestia oceny faktycznej i prawnej przez urząd gminy.
7. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy i co musi zrobić właściciel?
7.1. Moment powstania obowiązku
Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające ten obowiązek (np. zakończenie budowy ziemianki albo jej nabycie).
7.2. Złożenie informacji w gminie
Osoby fizyczne mają obowiązek złożyć w gminie informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych w terminie 14 dni od zaistnienia okoliczności powodujących powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego (art. 6 ust. 6 u.p.o.l.).
Na podstawie tej informacji urząd wydaje decyzję określającą wysokość podatku. Brak złożenia informacji nie znosi obowiązku podatkowego – może natomiast skutkować zaległością i sankcjami.
8. Co zrobić w praktyce?
Jeżeli masz ziemiankę (albo planujesz jej budowę), warto:
Sprawdzić konstrukcję obiektu
czy jest trwale związany z gruntem,
czy ma fundament, ściany i dach/strop,
jaka jest jego wysokość wewnętrzna.
Zmierz powierzchnię użytkową
długość × szerokość wewnątrz ścian,
zastosuj zasady 0% / 50% / 100% w zależności od wysokości.
Skontaktuj się z wydziałem podatków w gminie
dopytaj, jak klasyfikują tego typu obiekty (budynek gospodarczy, „pozostały”),
upewnij się, jaki formularz i w jakim terminie złożyć.
Rozważ konsultację z doradcą podatkowym lub prawnikiem
– szczególnie gdy ziemianka jest nietypowa (np. duża, połączona z innymi obiektami albo wykorzystywana w działalności gospodarczej).
9. Podsumowanie
Ziemianka w typowej formie (piwniczka ogrodowa z betonowych elementów, zagłębiona w gruncie, ze stropem/dachem i ścianami) spełnia definicję budynku z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w zw. z art. 3 Prawa budowlanego, więc co do zasady podlega podatkowi od nieruchomości.
Podatek liczony jest od powierzchni użytkowej ziemianki, z zastosowaniem progów wysokości 1,40 m i 2,20 m.
Fakt, że ziemianka może być realizowana bez pozwolenia na budowę (np. jako budynek gospodarczy do 35 m²), nie ma wpływu na obowiązek podatkowy.
Właściciel ma 14 dni na zgłoszenie nowego obiektu do opodatkowania w gminie (art. 6 ust. 6 u.p.o.l.).
Ostateczna kwalifikacja zawsze należy do organu podatkowego właściwego dla miejsca położenia nieruchomości. Dlatego przy wątpliwościach najlepiej złożyć w gminie informację o obiekcie i – w razie potrzeby – poprosić o pisemne stanowisko lub skorzystać z pomocy doradcy podatkowego.
Najnowsze komentarze